پیامبر اسلام (ص) می فرماید
۞ «بهترین امور، حد وسط و میانه و حالت اعتدال آنها است و باید دوست داشتنی ترین امور در نزد تو، حد وسط و معتدل آنها در حق باشد» (مستدرک الوسائل، ج ۸: ۲۵۵) ۞
Sunday, 15 December , 2019
امروز : یکشنبه, ۲۴ آذر , ۱۳۹۸ - 18 ربيع ثاني 1441
شناسه خبر : 5118
  پرینتخانه » آخرین اخبار تاریخ انتشار : ۰۵ آبان ۱۳۹۵ - ۱۶:۳۰ | ارسال توسط :

آسیب پذیری زنان در فضای بی دفاع شهری

راه سوم: توجه به وضعيت زنان در محدوده‌ها و محله‌هاي‌ هدف بازآفريني ‌شهري، عنوان دومين نشست از سلسله‌نشست‌هاي موضوعي شرکت عمران و بهسازي شهري ايران بود که روز ۱۹ مهر برگزار شد. در اين نشست که با موضوع زنان و حقوق شهروندي، تأملي بر آسيب‌پذيري زنان در محدوده‌ها و محله‌هاي ‌هدف بازآفريني‌ شهري  برگزار شد، دکتر […]

آسیب پذیری زنان در فضای بی دفاع شهری

راه سوم: توجه به وضعيت زنان در محدوده‌ها و محله‌هاي‌ هدف بازآفريني ‌شهري، عنوان دومين نشست از سلسله‌نشست‌هاي موضوعي شرکت عمران و بهسازي شهري ايران بود که روز ۱۹ مهر برگزار شد. در اين نشست که با موضوع زنان و حقوق شهروندي، تأملي بر آسيب‌پذيري زنان در محدوده‌ها و محله‌هاي ‌هدف بازآفريني‌ شهري  برگزار شد، دکتر سعيد معيدفر (مشاور وزير راه‌وشهرسازي)، ليلا ارشد (مؤسس انجمن خانه خورشيد)، حبيب‌الله مسعودي‌فريد (معاون سازمان بهزيستي کل کشور)، شهلا معظمي‌ (استاد دانشگاه تربيت‌مدرس)، رؤيا نوري (جامعه‌شناس)، مجيد روستا (عضو هيأت‌مديره شرکت عمران و بهسازي شهري ايران) و مونا عرفانيان (مشاور وزير راه‌وشهرسازي در امور بانوان) به تشريح علل و عوامل توجه به زندگي زنان در مناطق آسيب‌پذير و ضرورت توجه به عمران و بهسازي اين مناطق درراستای کاهش آسيب‌هاي اجتماعي پرداختند.
فقر، عامل اصلي افزايش تراکم اقشار آسيب‌پذير در بافت فرسوده
سعيد معيدفر، جامعه‌شناس و مشاور اجتماعي وزير راه‌وشهرسازي، با تأکيد بر ضرورت توجه به وضعيت زنان در محدوده‌ها و محله‌هاي‌ هدف بازآفريني ‌شهري، گفت: درحال‌حاضر، نوعي جدايي بين اين مناطق و ساير نقاط شهر ايجاد شده و اين بيگانگي را در ساير نقاط دامن زده است. ما بايد براي بهسازي شهر توجه همه مناطق شهري را به اين محدوده‌هاي هدف جلب کرده و اقشار آسيب‌پذير ساکن در آن را نقطه عطف قرار دهيم.
معيدفر در اين نشست، موضوع زنان و حقوق شهروندي در محدوده‌هاي هدف را رويکردي جديد در شرکت عمران و بهسازي اعلام کرد و گفت: قطعا اولين رويکرد اين شرکت، رسيدگي به کالبد فيزيکي اين مناطق بوده و در مرحله دوم پس از مشاهده مشکلات به مشارکت ساکنان به‌منظور بهبود بافت توجه کرده است. اين رويکرد به‌عنوان مرحله سوم تأکيد دارد که اين بافت فرسوده يا سکونتگاه غير‌رسمي، بخشي جدايي‌ناپذير از کالبد شهر بوده و قطعا اختلالي که در کارکردهاي کل يک شهر ايجاد شده، بافت فرسوده يا سکونتگاه غير‌رسمي را پدید آورده است.
مشاور وزير راه‌و‌شهرسازي در ادامه با بيان اين مطلب که طبيعي است براي بهسازي اين مکان‌ها در کنار رويکردهاي پيشين بايد به مسئوليت‌هايي که جامعه در قبال اين مناطق دارد نيز توجه کنيم، گفت: بي‌ترديد بدون احساس مسئوليت و همکاري در ساير نقاط شهر، اين مکان‌ها بهسازي نخواهند شد.
اين مقام مسئول در بخش ديگري از سخنان خود فقر را دليل اصلي افزايش تراکم حضور اين قشر از جامعه در محدوده‌هاي فرسوده دانست و گفت: امروز، تمرکز فقر روي مناطق آسيب‌پذير و به تبع آن اقشار آسيب‌پذير بيشتر است؛ اگرچه درحال‌حاضر مشکلات زنان را در همه مناطق شهري داريم اما قطعا تراکم اين مشکلات در مناطقي که از نظر بافت شهري دچار فرسودگي‌هايي هستند به مراتب بيشتر است. در اين مناطق ما با انبوهي از زنان سرپرست خانوار مواجه هستيم که به ‌دليل بيکارشدن يا ازدست‌دادن همسرانشان بار سنگين زندگي را يک‌تنه به دوش مي‌کشند. کم‌درآمدي مردان، معلوليت آنها در اثر فعاليت در کارهاي سخت است که اکثرا در اثر حوادث ناشي از کار جانشان را از دست مي‌دهند.
به گفته معيدفر، تحقيقات نشان مي‌دهد عمده افرادي که در تصادفات رانندگي کشته يا مصدوم مي‌شوند، به ‌دليل نداشتن وسيله نقليه مناسب جانشان را از دست مي‌دهند که بیشتر اين افراد از خانواده‌هاي اقشار آسيب‌پذير هستند. يک رابطه جدي بين توسعه‌يافتگي و ميزان خسارت در تصادفات وجود دارد که اين مسئله تا حدودي به جنبه‌هاي فرهنگي رانندگي هم برمي‌گردد.
او در ادامه صحبت‌هايش به وضعيت زنان آسيب‌پذير به‌ دليل فقر آموزشي اشاره کرد و گفت: اين زنان عمدتا به‌ دليل بسياري از کمبودهاي آموزشي و مهارت‌ها درگير کارهايي مي‌شوند که در زمره کارهاي سخت قرار مي‌گيرند. کارهاي خدماتي و مشاغل دست‌چندم. ما در اين مناطق، بيشتر شاهد خشونت عليه زنان هستيم و قطعا به‌اين‌دليل در اين مناطق زيادتر است که گذران زندگي در اين مناطق خيلي بيشتر است. اعتياد مردان و به تبع آن، خانواده در اين مناطق خيلي بيشتر است و زنان درگير ازدواج‌هاي اجباري و قبل از سن بلوغ هستند که رواج بيشتري دارد و آسيب‌هاي جدي به زنان اين مناطق وارد مي‌کند.
مشاور وزير راه‌و‌شهرسازي در ادامه گفت: در اين دفتر از سلسله‌نشست‌هاي موضوعي شرکت عمران و بهسازي، اقشار آسيب‌پذير را در چهار گروه زنان، کودکان، سالمندان و معلولان و در آخر آسيب‌ديدگان اجتماعي (معتادان و کارتن‌خواب‌ها) مورد توجه قرار داده و سعي می‌کنيم در هر نشست به بررسي مشکلات آنها بپردازيم. امروز تمرکز فقر چه از نظر اقتصادي و چه فرهنگي تأثيرات فراواني در اين مناطق گذاشته است که به ‌دليل تراکم اين مشکلات در مناطق هدف، ضرورت‌داشتن سرعت عمل براي رسيدگي بيشتر به آنها را به ما نشان مي‌دهد.
وي تأکید کرد: ما اکنون در اين مناطق با انبوهي از زنان بي‌سرپرست مواجه هستيم که به دلايل فراواني مجبور به سرپرستي از خانواده خود هستند. اين زنان به‌ دليل فقر آموزشي، همواره مجبور به انجام فعاليت و مشاغل سخت خواهند بود و خشونت عليه زنان نيز در اين مناطق بسيار ديده شده و گذران و معيشت زندگي در اين نواحي بسیار دشوار است.
مشاور وزير راه‌وشهرسازي، ازدواج‌هاي اجباري و پيش از سن بلوغ، فروش دختران به اتباع بيگانه، تن‌فروشي در خانواده‌هاي معتاد و خودکشي و افسردگي بين دختران را از ديگر مسائل بسيار غم‌انگيز موجود در اين نواحي اعلام کرد و گفت: زنان به‌ويژه مادران باردار نيز در اين مناطق داراي تغذيه و سلامت مناسبي نبوده و به‌همين‌دليل آسيب زيادي را به فرزندان خود وارد مي‌کنند و ازسوی‌ديگر خطر قرباني‌شدن زنان در اين مناطق به صورت وحشتناکي ديده مي‌شود. به‌همين‌دليل، امروز در اين مکان جمع شديم تا با حضور استادان محترم و کارشناس اين حوزه، وضعيت زنان و پيامدهاي اجتماعي آسيب‌پذيري زنان را شرح داده و راهکار مناسبي براي آنها بيابيم.
زنان بيشتر آسيب‌پذير مي‌شوند؛ از کارتن‌خواب و زباله‌گرد تا زنان مهاجر
در ادامه اين نشست، ليلا ارشد، مدير و مؤسس خانه خورشيد که از اولين انجمن‌هاي کاهش آسيب در منطقه هرندي (شوش) تهران است، به ضرورت بازآفريني فضاي شهري براي حفظ امنيت زنان در اين مناطق پرداخت و از تجربيات حضورش در‌ اين منطقه گفت. ارشد به مشکلاتي که زنان اين مناطق در سال‌های گذشته با آن درگير بودند، اشاره کرد و گفت: وضعيت زنان در اين مناطق به‌عنوان قشري که بيشترين آسيب را مي‌ببينند، نگران‌کننده است و بهسازي فضاي شهري مي‌تواند تا حدود زيادي آسيب‌ها را کاهش دهد.
او ادامه داد: زنان بيشترين آسيب را مي‌بينند. کوچه‌هاي ناامن و فضاي بي‌دفاع شهري و نبودن فضاي تفريحي در منطقه شوش بر دامنه اين ناملايمات افزوده است. تنها سينماي اين منطقه، سينما شباهنگ شوش، سال‌هاست که به يک برج فروش شيشه و بلور تبديل شده و تنها محل تفريح مردم اين منطقه را از آنها گرفته است. پارک‌هاي متعددي که در اين منطقه وجود دارد تا حدود زيادي به گسترش آسيب‌هايي چون اعتياد کمک مي‌کند. ۲۴ هکتار باغ در  اين منطقه وجود دارد که در اين پارک‌ها، فروش مواد و استعمال آن در کنار آسيب‌هاي ديگر از جمله تن‌فروشي، تجاوز و آزار جنسي در همين پارک‌ها صورت مي‌گيرد و اين مسائل به‌شدت منطقه را ناامن کرده است.
تعارضات فرهنگي و افزايش آسيب‌ها
به گفته اين مددکار اجتماعي، درهم‌آميختگي فرهنگي، يکي ديگر از مواردي است که شرايط را ناامن کرده است. تداخل مهاجرين داخلي و خارجي در اين مناطق و مشکلاتي که در اثر عدم تطابق فرهنگي با شرايط موجود رخ مي‌دهد، يکي ديگر از مواردي است که شرايط را در اين مناطق بحراني کرده است. سرريز فقر و آمدن کساني که از مناطق مختلف شهري به حاشيه شهرهاي بزرگي چون تهران مي‌رسند بر گسترش ناامني‌ها افزوده است. وجود قمارخانه‌هايي که همچنان زياد و در اين خانه‌ها بعضا با زناني مواجه شديم که در معرض اتفاقات و تعرضات زيادي هستند.
ارشد به خانه‌هايي اشاره مي‌کند که مربوط به فروشندگان مواد است. او ادامه مي‌دهد: اين خانه‌ها داراي دوربين هستند و امکان کنترل محيط پيراموني‌شان را دارند و اگر بخواهيم به آنها نزديک شويم از فاصله ۱۰۰متري با موتور به شما حمله مي‌کنند تا به محلشان نزدیک نشويد. در کنار اين خانه‌ها، خانه‌هايي در اين مناطق وجود دارد که خدمات جنسي ارائه مي‌کنند. گروه‌هاي outrich انجمن‌هاي کاهش آسيب تا جايي که بتوانند به اينها کمک مي‌کنند و برايشان لوازم بهداشتي مي‌برند اما اين امکان وجود دارد که با يک يورش پليس، همه اين افراد از دسترس ما خارج شوند و دوباره وضعيت به حالت اول برگردد.

گروه‌بندي زنان در معرض آسيب
اين مددکار اجتماعي به فعاليت چندين ساله خانه خورشيد در زمينه شناسايي مشکلات زنان جنوب‌شهر و به‌ویژه مناطق آسيب‌پذير اشاره کرد و گفت: زنان  محله را به گروه‌هاي مختلف تقسيم کرده‌ايم؛ اول زنان بومي طبقات متوسط روبه پايين که در اين منطقه وجود دارند، بعضا گله مي‌کنند که چون خانه‌هايشان خوب فروش نمي‌رود، نمي‌توانند حتي به بهاي اندک آن را بفروشند چون امکان گرفتن خانه در جاي ديگر را ندارند و مي‌گويند با اين پولي که مثلا شهرداري مي‌خواهد از خريد خانه‌هايمان به ما بدهد، حتي نمي‌شود جاي ديگر چادر زد چه برسد به اينکه خانه‌اي داشته باشيم.
خانه‌هاي قمرخانمي که دو، سه نسل قبل ساخته شده و صاحبانشان اکنون در آمريکا و اروپا هستند، الان تبديل به محلي براي انواع آسيب‌هاي اجتماعي شده است. هربار که مأموران پليس يا شهرداري به اين مکان‌ها هجوم مي‌آورند و اين افراد را مي‌برند با بازگشت دوباره آنها شرايط به حالت قبل برمي‌گردد.

زناني که به‌دليل مشکلات خانوادگي درگير اعتياد شده اند
ارشد اضافه کرد: براي بررسي موقعيت اين زنان از خود اين افراد کمک گرفتيم تا مشکلات محله‌شان را با ما در ميان بگذراند. پرسشنامه‌هايي که ما با همکاري بهزيستي در بين مردم پخش کرديم، نشان داد که در تمام اين سال‌ها آنها اعتياد را مهم‌ترين مشکل محله‌شان مي‌دانند؛ از نور و روشنايي محل تا … . در اين مدت افرادي که با ما همکاري مي‌کردند  خودشان از سوی افراد ديگر دچار مشکل شدند؛ به گونه‌اي که آنها را از ادامه همکاري با ما بازمي‌داشتند.
در اين ميان، گروه ديگر زنان اين منطقه شامل کولي‌ها يا همان جوکي‌ها هستند که اساسا متفاوت از ديگر زنان اين منطقه بوده‌اند به‌دليل آنکه آداب و رسوم کاملا متفاوتي دارند. کردها، لرها و اخيرا مهاجرين مازندراني به اين گروه اضافه شده‌اند. اينها کساني بودند که در ساخت آزادراه تهران – شمال با ۲۰ تا ۲۵ ميليون خانه و زندگي‌شان را فروختند و چون نمي‌توانستند در مناطق بهتري در تهران ساکن شوند به‌سمت حاشيه و مناطق جنوبي فقيرنشين تهران سرازير شدند اما اکنون بخشي از آنها هم با انواع آسيب‌هاي اجتماعي مواجه‌ هستند.
ارشد به دسته ديگري از زنان مهاجر هم اشاره مي‌کند که به آنها اصطلاحا مهاجرین محنتي مي‌گويند؛ «مهاجرين محنتي از فقر به اين مناطق رسيده‌اند. مثلا يک دفعه از منطقه« ۷ » به‌دليل شرايط نامساعد اقتصادي به مناطق پايين‌شهر آمده‌اند. اينها هم درگير آسيب‌هاي مختلفي مي‌شوند.»
مهاجرين افغان هم در اين مناطق فراواني زيادي دارند. مشکلات ناشي از ازدواج زن ايراني با مرد افغان، همچنان به قوت خودش باقي است. نداشتن کارت بيمه، کارت درمان و شناسنامه براي بچه‌هاي افغان که ما شاهد شب‌هاي تلخي بوديم که اين بچه‌ها را هشـــت تا ۹ شب بعد از دستگيري از مرز رد مي‌کردند و اين مسئله بسيار براي آن مادر افغان سخت و تلخ بود؛ کار کودکان در اين مناطق و بازداشتن آنها از تحصيل. زنان تن‌فروش، زباله‌گرد و کارتن‌خواب‌ها و زناني که براي فروش کودکان ميانجي‌گري مي‌کنند؛ اين زنان در شمار جمعيت کشور ما قرار نمي‌گيرند. يارانه ندارند، سهام عدالت دريافت نمي‌کنند، شناسنامه ندارند، از خدمات درماني بي‌بهره هستند و کودکاني را به دنيا مي‌آورند که بارها مورد آزارهاي مختلف قرار مي‌گيرند.
راهکارها
مديرعامل خانه خورشيد، راهکارهايي را هم در راستای بهترشدن فضاي زندگي شهري براي زنان آسيب‌پذير ارائه کرد.
ليلا ارشد گفت: نياز به قوانين حمايتي کارآمد در اين‌باره داريم. در دهه ۳۰ قانوني را تصویب کردیم که اگر مادر، فرزندي را به دنيا بياورد، مي‌تواند با نام مادر برايش شناسنامه بگيرد اما با اينکه اين قانون ملغي نشده است، هيچ زني نمي‌تواند خودش براي فرزند شناسنامه بگيرد.
ما بايد براي يک زن عمل توبکتومي انجام دهيم. زناني که مادري را تجربه کرده، بچه دارند، درگير اعتياد هستند، آسيب‌هاي مختلفي را از سر گذرانده‌اند و يک بچه در بهزيستي دارند، بايد با تشخيص روان‌شناس، ماما، پزشک زنان و مددکار اجتماعي با انتخاب خودشان توبکتومي شوند. فرزنداني که سالم به دنيا مي‌آيند با بستن دست و پايشان، شکل معلول مي‌گيرند تا به اين وسيله ابزار مناسبي براي کاسبکاران شوند و از آنها به اين شکل سوءاستفاده شود. داشتن فرزند معلول در مناسبات جابه‌جايي مواد، محمل خوبي است.
ما براي زناني که بي‌سرپناه هستند، سرپناه  مي‌خواهيم. طرح اين سرپناه‌ها را به بهزيستي داده‌ايم تا اين زنان بعد از بازتواني به محيط اجتماعي برگردند. امکان گرفتن وام و اشتغال براي زنان بهبوديافته بايد وجود داشته باشد. خدمات تأمين اجتماعي حق اين زنان است چون آنها به‌دليل شرايط فيزيکي‌شان نيازمند خدمات درماني ويژه هستند. صحبت‌هايي که درباره زنان بهبوديافته مي‌شد در سطح وزيران و مقامات بالادستي باقي مانده و هيچ‌کدام از اين خدمات تاکنون به اين افراد نرسيده است. پيشگيري سطح اول بايد در کشور و به‌ویژه در مناطق آسيب‌پذير (سونامي طلاق و فرزندپروري کاهش پيدا مي‌کند) اجرا شود و در پيشگيري سطح دوم بايد با حضور مددکاران اجتماعي در مدارس و محل‌هاي در مسائل سخت‌افزاري، بودجه، معادلات تخصصي و در حوزه شهرسازي و بزرگراه‌هايي که توسعه مي‌دهيم به مسائل اجتماعي بيش از پيش توجه داشته باشيم.

منبع: وقایع اتفاقیه

|
کلید واژه ها
به اشتراک بگذارید
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.