پیامبر اسلام (ص) می فرماید
۞ «بهترین امور، حد وسط و میانه و حالت اعتدال آنها است و باید دوست داشتنی ترین امور در نزد تو، حد وسط و معتدل آنها در حق باشد» (مستدرک الوسائل، ج ۸: ۲۵۵) ۞
Friday, 21 June , 2019
امروز : جمعه, ۳۱ خرداد , ۱۳۹۸ - 18 شوال 1440
شناسه خبر : 11581
  پرینتخانه » یادداشت تاریخ انتشار : ۰۷ اسفند ۱۳۹۵ - ۷:۰۹ | ارسال توسط :

مدل های مدیریت شهری

راه سوم:  در ایران با گذشت ۱۰۰ سال از تشکیل نهادهای شهرداری تاکنون در متن قانونی نامی از مدل مدیریت شهری برده نشده اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که مدل مدیریت شهری در ایران مدل شورا‌، مدل مدیر شهر است. در این یادداشت به آسیب‌های مربوط به مدل مذکور در ایران پرداخته شده و براساس اصل […]

مدل های مدیریت شهری
راه سوم:  در ایران با گذشت ۱۰۰ سال از تشکیل نهادهای شهرداری تاکنون در متن قانونی نامی از مدل مدیریت شهری برده نشده اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که مدل مدیریت شهری در ایران مدل شورا‌، مدل مدیر شهر است.

در این یادداشت به آسیب‌های مربوط به مدل مذکور در ایران پرداخته شده و براساس اصل اول قانون اساسی، حکومت ایران جمهوری اسلامی است و طبق اصل ۶ قانون اساسی امور کشور باید متکی به آرای عمومی و از راه انتخابات رئیس جمهور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای شورا و نظیر اینها یا از راه همه‌پرسی در مواردی که در اصول دیگران قانون تعیین شده، اداره شود.

براساس اصل هفتم، شوراها یعنی مجلس شورای اسلامی، شورای استان، شهرستان، شهر، محل، بخش، روستا و … از ارکان تصمیم‌گیری و اداره امور کشوری هستند.

اما در ایران مطالعات چندانی به صورت مستقیم به موضوع مدل‌های مدیریت شهری نپرداخته هر چند ساختار مدیریت شهری یکی از ابعاد بسیار مهم حکمروایی شهری محسوب می‌شود.

به هر حال مدل‌های مدیریت شهری بر گرفته از کشورهای غربی بوده که به نقد و بررسی آنها می‌کنیم مطالعات نشان داده چهار مدل مدیریت در کشورهای اروپایی موجود است.

مدل شهردار قوی
مدل رهبری جمعی
مدل رهبری توسط کمیسیون
مدل شورا‌ـ مدیر

بررسی و آسیب‌شناسی مدل اداره امور شهر در ایران

سیر تطور مدل‌های مدیریت شهری در ایران:

قانون بلدیه ۱۲۸۶ ه.ش
قانون بلدیه ۱۳۰۹ ه.ش
قانون تشکیل شهرداری ها و انجمن شهر و قصبات ۱۳۲۸
لایحه قانونی شهرداری مصوب ۱۳۳۱ ه.ش
قانون شهرداری مصوب ۱۳۳۴
مدل کنونی منبعث از قانون شهرداری ۱۳۳۴ و قانون شوراها مصوب ۱۳۷۵ و اصلاحی سال ۱۳۸۲

مدل کنونی اداره امور شهر در ایران:
پس از گذشت ۲۱ سال از وقوع انقلاب در سال ۱۳۵۷ سرانجام انتخاب شوراها بر اساس قانون مصوب ۱۳۷۵در سال ۱۳۷۸ برگزار شد و شوراها آغاز به کار کردند و در این دوره نیز مدل انتخابی برای اداره امور شهر همان مدل شورا‌، مدیر شهر است که مانند قوانین قبلی شهردار به مدیر منتخب شورای شهر اطلاق می‌شود.

طبق قانون اعضای شورای اسلامی شهر با رأی مستقیم انتخاب کنندگان برای یک دوره چهار ساله انتخاب می‌شوند و شوراهای اسلامی شهر پس از رسمیت یافتن نسبت به انتخاب شهردار واجد شرایط برای مدت چهار سال اقدام می‌کنند اما شهردار نمی‌تواند همزمان عضو شورای شهر باشد و شهردار انتخابی برای صدور حکم به وزارت کشور معرفی می‌شود.

رهبری سیستم اجرایی شهرداری به‌عهده شهردار «مدیر شهر» منتخب شوراست و اوست که روسای واحدها و معاونت‌های شهرداری را انتخاب می‌کند و شوراها قانوناً حق دخالت در این زمینه را ندارند و شهردار «مدیر شهر» در برابر تصمیمات شورای شهر پاسخگو و بر کناری شهردار پس از طی مراحل قانونی سؤال و استیضاح با رأی مخالف دو سوم اعضای شورای شهر امکانپذیر است.

هرگاه شورا اقدام‌هایی را بر خلاف وظایف مقرر یا خلاف مصالح عمومی کشور و یا حیف و میل و تصرف غیرمجاز در اموالی که وصول و نگهداری آن را به نحوی به‌عهده دارد انجام دهد به پیشنهاد فرماندار و طرح موضوع در هیأت حل اختلاف استان و تصویب هیأت حل اختلاف مرکزی منحل می‌شود.
یکی از چالش‌های مهم بر قرار ساختن رابطه متوازن بین شورا و شهر دار است، زیرا فقدان هماهنگی و ضعف نظارت در این بین می‌تواند سبب انحراف هر کدام از این دو از اهداف و وظایف خود شود.

برخی از روش‌های تعادل بخشی:
اعطای قدرت تحقیق و بررسی به شورا  
محدود کردن دوره تصدی دوباره شهردار
اعطای اختیار وتو به شهردار در برابر مصوبات شورای شهر
قدرت انتخاب مدیران ارشد اداری
عدم شکل‌گیری شوراهای محله‌ای و منطقه‌ای زیر مجموعه شوراها:
رسمیت دادن و تشکیل شوراهای محله‌ای و نواحی و مناطق شهر به عنوان زیر مجموعه و مکمل شورای شهر

بحث و نتیجه‌گیری:
نقص در مدل مدیریت شهری ایران و ضرورت تفکیک رهبری سیاسی از مدیریت تخصصی

در متون قانونی ایران از شخصیتی به نام شهردار مرتباً نام برده می‌شود و وظایف و اختیارات به او منتسب می‌شود بدون اینکه به سمت شهردار که جایگاهی انتخابی دارد توجه شود.

به عبارت دیگر آن دسته از افرادی که بیرون از شورا و بدون اخذ آرای مردم مسؤولیت رهبری شهر به شخصی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم «عضویت در شورا» آرا و اعتماد شهروندان را جلب نکرده منطقی نیست.

این موضوع خود سر آغاز برخی از مشکلات در انتخاب شهردار توسط شورا است.

در مدل شورا‌ـشهر شخصیتی جداگانه به نام شهردار حضور دارد اما حدود قدرت او متفاوت است.

حتی در تحولات اخیر نظام مدیریت شهری در ایالات متحده آمریکا در قالب این سیستم اقدام به انتخاب مستقیم شهردار می‌کنند یعنی در واقع با انتخاب مستقیم شهردار و مقتدر ساختن او خلأ فقدان رهبری سیاسی در اینگونه ساختارهای مدیریتی هستند.

منبع: فارس

|
به اشتراک بگذارید
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.