راه سوم: قائم مقام انجمن آسیب شناسی ایران گفت: بی تفاوتی یا آگاهی کم خانواده ها، رویکرد غیر صحیح رسانه ها در اطلاع رسانی و ناکارآمدی نظام آموزش و پرورش در این حوزه به طور حتم در بروز آسیب های اجتماعی از طریق فضای مجازی تاثیر گذار است.

به گزارش پایگاه خبری آوای نطنز فضای مجازی و ارتباط با یکدیگر از طریق شبکه های اجتماعی چند سالی است که جایگاه ویژه ای در بین اقشار مختلف مردم و به خصوص در بین جوانان و نوجوانان پیدا کرده است.

البته نقشی که فضای مجازی در انجام امور در ابعاد مختلف داشته است غیر قابل کتمان است و این یکی از جنبه های مثبت شبکه های اجتماعی و فضای مجازی است، اما در کنار آن، کارکردهای منفی نیز حاصل می شود که نه تنها جنبه های مثبت قضیه را تحت الشعاع قرار می دهد بلکه ممکن است آسیب های جبران ناپذیر را به فرد، خانواده و حتی جامعه وارد کند.

مهدی محبی قائم مقام انجمن آسیب شناسی ایران در گفتگو با آوای نطنز در خصوص آفت ها و امتیازهای فضای مجازی توضیحاتی را ارائه داد که در زیر می خوانید.

بازی نهنگ آبی چه نوع چالشی است؟

این بازی الگو گرفته از مسئله خودکشی نهنگ ها و بر اساس ساختار زندگی نهنگ ها شکل گرفته است چرا که نهنگ ها بر اساس آزمایش ها آن قدر غرق بازی با هم یا تحت تاثیر امواج، آلودگی ها و غیره قرار می گیرند که به شکل دسته جمعی و شاید ناخواسته به ساحل می نشینند و از آن به خودکشی نهنگ ها تعبیر می شود.

بحث اینکه این بازی چطور وارد ایران شده است یا جوانان چطور به آن دسترسی دارند اکنون مورد نظر نیست، در حال حاضر آگاهی سازی بر مفاهیم این بازی ها که می تواند مثبت یا منفی باشد مهم است.

فضای مجازی بر زندگی اجتماعی چه تاثیری گذاشته است؟

بازی های مثبتی در حوزه اجتماعی وجود دارد که جوانان را ترغیب به فعالیت های اجتماعی می کند و همچنین ما با بازی هایی مواجه هستیم که در جامعه ترویج خشونت می کنند و بعضی از این خشنونت ها خود فرد و بعضی دیگر دیگران را درگیر می کند.

وقتی گفته شود در جامعه ویروس های ایدز یا حتی سرماخوردگی وجود دارد اگر اطلاع رسانی کافی و توجه کافی مسئولان نباشد این ویروس ها منتشر شده و همه را آلوده می کند.

دقیقا این موضوع مصداق اجتماعی هم دارد یعنی زمانی که خانواده ای فرزندش را در دوره کودکی و نوجوانی حمایت مادی، معنوی و روانی نکند و آگاهی کافی و نظارت توام با احترام به او ندهند او در معرض انواع ویروس های اجتماعی قرار می گیرد.

نظارت های والدین بر فعالیت های فرزندان در شبکه های اجتماعی چگونه باید باشد؟

نظارت نباید سلبی باشد و اینگونه نباشد که مدام به کودک یا نوجوان نه و نباید بگویند بلکه به جای اعمال فشار و اجبار باید او را قانع کنند.

مهمترین چیزی که در خانواده ها عامل فاصله بین پدر و مادر با فرزند می شود نوع نگاه والدین به کودک است، یعنی والدین از بالا به کودک خود نگاه کرده و شرایط او را درک نمی کنند.

راهکار برای حل این معضل چیست؟

راهکار هم این است که والدین خود را همطراز و همفکر فرزندان کنند تا بتوانند از دریچه ذهن آن ها به جامعه نگاه کرده و راهنمایی های درستی به آن ها ارائه دهند.

آیا حذف این فضا راهکار مناسبی برای مقابله است؟

امروزه این وسیله ارتباط جمعی بسیار گسترده شده و حذف آن از جامعه ممکن نیست و باید آن را پذیرفت اما نحوه پذیرش و نحوه برخورد با آن خیلی مهم است، بنابر این والدین باید محتوای این ابزار را کنترل کنند نه خود ابزار را؛ کما این که بازی های یارانه ای هم به عنوان محتوا ارائه می شود.

آیا در مورد بازی های موجود در فضای مجازی اطلاع رسانی از سوی دستگاه های مسئول انجام می شود؟

اینجا دو مقوله مطرح است اینکه آیا اطلاع رسانی انجام شده است یا خیر؟ که بله داده شده است و حتی انجمن آسیب شناسی هم درباره بازی ها و از جمله چالش نهنگ آبی اطلاعاتی داده است اما باید در نظر داشت که صدای ما به عنوان کارشناس محدود است و نیاز است رسانه ها و به خصوص رسانه ملی نقش خود را به خوبی ایفا کنند.

علت بروز حادثه ها آن هم با وجود اطلاع رسانی از طرف دستگاه ها چیست؟

بی تفاوتی یا آگاهی کم خانواده ها، رویکرد غیر صحیح رسانه ها در اطلاع رسانی و ناکارآمدی نظام آموزش و پرورش در این حوزه به طور حتم تاثیرگذار است.

متاسفانه در جامعه ما تا اتفاقی نیفتد به آن موضوع توجهی نمی شود وقتی هم اتفاق افتاد مقطعی مورد توجه قرار می گیرد و بعد از مدتی موضوع به فراموشی سپرده می شود و طبعا آنچه نیاز است را ما داریم داد می زنیم که این خطرات وجود دارد و اگر به این مسئله اجتماعی رسیدگی نشود در آینده عوارض و عواقب خطرناکی خود را نشان می دهد.

توصیه شما به رسانه ها در قِبال نحوه برخورد با آثار فضای مجازی چیست؟

رسانه ها به جای آنکه به دنبال حواشی این آثار در جامعه باشند به نحوه اطلاع رسانی و آگاهی بخشی در مورد خطرات روی آورند، نشان دادن و اعلام اخبار مربوط به آسیب های اجتماعی در صورتی که سواد رسانه ای مردم کم باشد خود چالش برانگیز است، مثلا این روزها خیلی ها از من می پرسند که کنجکاو شدیم ببینیم این بازی نهنگ آبی چیست؟

کنجکاوی خود دلیل افزایش آسیب است در صورتی که اطلاع رسانی قبل از وقوع حادثه، آسیب های آن را کاهش می دهد.

نقش انجمن آسیب های اجتماعی در پیشگیری از آسیب های اجتماعی چیست؟

آسیب شناسان اجتماعی به تنهایی نمی توانند حوزه بازی های فضای مجازی را رصد کنند بلکه نیاز به کمک اهالی رسانه و روانشناسان نیز دارند، بازی ها زیاد است و باید یک به یک تحلیل شوند.

بازی هایی از نوع جنگی و زامبی تولید خشونت می کند و شخص به شکل ناخودآگاه به جای آنکه در مقابل آسیب اجتماعی واکسینه شود در برابر خشونت واکسینه خواهد شد.

فضای مجازی را کارشناسان زیادی تحلیل کرده اند و آنچه که همه به آن رسیده اند این است که فضای مجازی مثل چاقویی است که هم روی مثبت دارد و هم منفی، در بسیاری موارد می تواند کمک کننده و مثبت باشد و کارکردهای مثبت آن بیشتر است و هر پدیده ای در جامعه به همین شکل است، همین غذا خوردن عادی اگر بیش از حد باشد باعث بیماری می شود و حفظ تعادل در هر موردی مهم و لازمه آن آگاهی است.

به عنوان رئیس اداره بهزیستی نطنز در این شهرستان چه اقدام هایی انجام دادید؟

آنچه ما انجام می دهیم بیشتر در حوزه آسیب های اجتماعی و ذکر مطالب کلی از قبیل آموزش، حل مسئله، خوب شنیدن، نه گفتن ، تفکر نقاد و خلاق است و  به نظر می رسد دستگاه های فرهنگی چون اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، سپاه و غیره به عنوان یکی از اعضای کمیته فرهنگی و پیشگیری این وظیفه را دارند که آموزش هایی در این حوزه و در حوزه سواد رسانه ای ترتیب دهند.

سخن آخر؟

ما به خانواده ها توصیه می کنیم اگر احساس کردند که جایی در زندگی مشکلی در حال بروز است علاوه بر شرکت در کلاس های آگاهی افزایی، حتما از وجود مشاورین استفاده کنند.

گفتگو از آیدا رضوانی