راه سوم: عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با تأکید بر اینکه مخاطب اصلی امر به معروف و نهی از منکر حکومت است، گفت: با وجود نهادهایی همچون دیوان محاسبات، سازمان بازرسی کل کشور و موارد مشابه آنها، امر به معروف و نهی از منکر از دوش مردم برداشته نمی‌شود.

احمد توکلی درخصوص سخنان روز پنجشنبه رهبر معظم انقلاب مبنی بر شکایت مردم از فساد و تبعیض و در پاسخ به سوالی در مورد مسئولیت نهادهای مدنی در مقابله با فساد اظهار داشت: متأسفانه فساد چنان شیوع پیدا کرده که همه مردم از آن تجربه دارند. یعنی یا به طور مستقیم تحت فشار فاسدها امور خودشان را تنظیم می کنند و یا اطرافیان آنها وارد این قضیه می شوند.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام تأکید کرد: فساد دشمن دین، اخلاق، رشد، پیشرفت، همبستگی و عدالت اجتماعی است و اگر با آن مقابله نشود حتی ممکن است موجب سرنگونی جمهوری اسلامی شود. جمهوری اسلامی توان مقابله با تهدیدهای نظامی را دارد اما اگر با فساد مقابله نشود او را ساقط می کند؛ چون صلاح و عقلانیت باید باشد تا هر قومی باقی بماند. در روایت داریم که حکومت با کفر می ماند ولی با ظلم نمی ماند.
وی یادآور شد: حضرت امام فرموده بودند که وقتی مبارزه با فساد فراهم شود فریادها و بلکه نعره ها سر خواهیم داد. راه نجات مبارزه منصفانه و بدون ترحم با عوامل فساد است. در دهه هشتاد متأسفانه مسئولین به دستورات رهبری که دستور دین و عقل است، عمل نکردند و حالا با این صراحت حکم حکومتی دادند و امر کردند و باید تبعیت شود.
توکلی تأکید کرد: اگر کسی حتی به اسلام کاری ندارد برای کشور خود باید با فساد و ظلم مبارزه کند. چون وقتی نظام جمهوری اسلامی آسیب ببیند دشمنان قسم خورده ملت اجازه نمی دهند که ایران یکپارچه باقی بماند. امام فرمود اگر نظام جمهوری اسلامی آسیب ببیند اسلام پانصد سال عقب می افتد.
وی در مورد وظیفه نهادهای مدنی و رسانه ها در پی سخنان مقام معظم رهبری گفت: جهت گیری احکام اسلام نشان می دهد که اسلام نظارت رسمی حکومت بر خودش را وضع کرده ولی کافی نمی داند. چون امر به معروف و نهی از منکر بر همه افراد واجب و مخاطب اصلی امر به معروف و نهی از منکر حکومت است.
رئیس هیأت مدیره دیده بان شفافیت و عدالت ادامه داد: امام حسین(ع) اولا انگیزه قیام خود را امر به معروف و نهی از منکر اعلام کرد و ثانیا در خطبه هایی که در راه کربلا می خواندند فرمودند که برپایی هر کدام از احکام اسلام مشروط به برپایی امر به معروف و نهی از منکر است. امر به معروف و نهی از منکر به معنای مشارکت تک تک مردم در تصحیح روش حکومت است و نظارت عمومی را وضع کرده است. یعنی اینکه بگوییم ناظر کار خودش را انجام می دهد نافی انجام وظیفه تک تک مردم برای امر کردن حکومت به کارهای لازم و نهی کردنش از کارهای بد نمی شود.
وی تصریح کرد: یعنی با وجود نهادهایی همچون دیوان محاسبات، سازمان بازرسی کل کشور و موارد مشابه آنها، امر به معروف و نهی از منکر از دوش مردم برداشته نمی شود. اسلام با وضع این مهم دارد به مردم می گوید که دستگاه های رسمی نظارت، کفایت نمی کنند. الآن کشورهایی که پیشرفته تر از ما هستند و با فاسد مبارزه می کنند به همین نتیجه رسیده اند و نظارت عمومی را برقرار کرده اند. چون در وضعیت امروز، به خاطر وسعت جوامع و پیچیدگی مسائل امر به معروف و نهی از منکر کمرنگ تر است، طبق فتوای مراجع عظام از جمله امام اگر امر به معروف و نهی از منکر مؤثر نباشد یارگیری واجب است؛ یا تشکیل نهادهای مدنی واجب است تا جلوی انحرافات را بگیرند.
توکلی با بیان اینکه نقش نهادهای مدنی کاملا شرعی و مبتنی بر احکام اسلام است، افزود: اگر کسی نماز می خواند ولی امر به معروف و نهی از منکر را انجام نمی دهد یک واجب فردی را انجام می دهد و یک واجب اجتماعی که ضامن برپا شدن بقیه فضائل است را از دست می دهد و پیش خدا مسئول است. به همین دلیل ما می گوییم امر به معروف و نهی از منکر باید صورت بگیرد و همه باید قیام کنند تا بشود با فساد در جامعه مبارزه کرد.
وی با اشاره به اینکه مسأله شفافیت نکته مهم دیگری است، افزود: اگر شما بخواهید امر به معروف و نهی از منکر کنید باید بدانید که آن کار معروف و یا منکر است و بعد بگویید که از منکر نهی می کنم. پس باید تمام جهت گیری ها و تصمیمات حکومت شفاف باشد که اگر اشکالی در آن هست مردم با آگاهی از این اشکال امر و نهی کنند. پس همان طور که وضو مقدم بر نماز واجب است، شفافیت مقدمه امر به معروف و نهی از منکر است.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: اگر بخواهیم شفافیت را تأمین کنیم یک سر آن حکومت است که ادعای دینداری و اسلامی بودن می کند؛ پس باید برای انجام واجبات شرایط را مهیا کند و اطلاعات دهد. از طرف دیگر رسانه ها باید آزادانه، با سلامت و صادقانه این مسائل را زیر ذره بین قرار دهند و اطلاعات جمع آوری کنند و در اختیار مردم بگذارند و مردم هم با دانش و بینش به قضاوت در مورد رفتارها بنشینند و امر به معروف و نهی از منکر میسر شود.
وی با تأکید بر اینکه مسئولین ما باید دارای شرح صدر باشند، افزود: اولین وظیفه حکومت این است که انجام واجبات الهی را تسهیل و محرمات الهی را سخت کند. اگر مسئولی که ادعای اسلام می کند اطلاعاتی دارد و دریغ می کند مثل این است که آب دارد و از کسی که می خواهد وضو بگیرد دریغ کند. شفافیت باید از طرف مسئولین شروع شود و به دست رسانه های آزاد به گوش و چشم مردم برسد.
توکلی یادآور شد: دنیای امروز به همین احکام اسلامی رسیده است و بدان عمل می کند و اینکه ما با ادعای اسلامی بدان عمل نکنیم خیلی واویلا است. البته وقتی آزادی و امر به معروف و نهی از منکر حاصل شود خطا هم رخ می دهد. یعنی ممکن است رسانه ای به غلط یک خبر را پخش کند که باید از او توضیح بخواهند. اگر این کار را انجام دهیم، با کمک رسانه های آزاد و سازمان های مردم نهاد پاک و مصمم می توان در حل این مشکلات گام های موثر برداشت.
وی در پاسخ به سؤالی در مورد عملکرد قوای مختلف در مبارزه با فساد، گفت: من راضی نیستم. اهمیتی که برای این موضوع لازم است را به آن نمی دهند و دائما در مقام دفاع هستند. من نمی‌گویم از دستگاه های خودشان دفاع نکنند. دفاع از کسی که کار می کند و زحمت می کشد هم خودش یک معروف است. ولی آنقدر که به دفاع از دستگاه خودشان می پردازند، نصفش هم به منافع اسلام و مبارزه با فساد نمی پردازند.
رئیس هیأت مدیره دیده بان شفافیت وعدالت گفت: وقتی ما به عنوان دیده بان شفافیت به دولت و قوه قضائیه نامه نوشتیم، رئیس جمهوری و رئیس قوه قضائیه استقبال کردند و قول دادند اعلام جرم هایی که دیدبان شفافیت مطرح می کند را در دادگاه رسیدگی کنند. البته وقتی نامه ای به رئیس جمهوری می نویسم دستور رسیدگی می دهند. اما واقعیت این است که کار پیچیده تر از این حرف ها است. باید همت بیشتر به خرج دهند و از نظارت های مردمی پشتیبانی کنند تا کارها به سرانجام برسد.