راه سوم: امروز ۵ اسفند، پیامی در گروه‌های تلگرامی بالا و پایین می‌شود. تبریک روز مهندس، به جمعیت بسیار زیادی از تحصیل‌کردگان رشته‌های صنعتی و مهندسی که بخش زیادی از آنها یا درگیر اشتغال در حرفه‌های غیرمرتبط هستند و یا درگیر نرخ اشتغال دو رقمی در این رشته‌ها.

مثل همین امروز صبح که دو گوینده رادیو در یکی از برنامه‌های پرطرفدار رادیو جوان از رشته‌های تحصیلی خود در گروه‌های مهندسی و اشتغال در رشته‌ی غیر مرتبط یعنی گویندگی رادیو می‌گفتند و اعتراف می‌کردند، خیلی از جوان‌های دهه شصتی به دلیل تصور غلط از بازار کار رشته‌های مهندسی به آب و آتش می‌زدند تا مهندس شوند.

بررسی‌های رسمی نشان می‌دهد ایران یکی از بالاترین نرخ‌های بیکاری در میان فارغ التحصیلان را دارد و همزمان آمارها موید این واقعیت است، که در میان تمامی رشته‌های تحصیلی در ایران، گروه‌های مهندسی و صنعتی یکی از بالاترین میزان بیکاری را دارند. بر این، نتایج یک بررسی مستند بین‌الملی نشان می‌دهد ایران در رده‌های اول ترتیب مهندس در دنیاست.

یعنی ما به اندازه‌ای که مهندس تربیت کرده‌ایم برای آنها بازار کار نداریم. این آمار خرداد ماه سال ۱۳۹۴ منتشر شد و براساس بررسی مجله فوربس، ایران پس از روسیه و آمریکا، سومین کشور جهان از نظر تعداد مهندسان است. روسیه سالانه حدود ۴۵۴ هزار مهندس تربیت می کند و آمریکا سالی ۲۳۷ هزار و ۸۲۶ مهندس. طبق آمار اعلامی فوربس، در ایران نیز سالی ۲۳۳ هزار و ۶۹۵ مهندس از دانشگاه‌های فارغ التحصیل می شوند. پس از ایران، کشورهای ژاپن و کره جنوبی به ترتیب در رتبه چهارم و پنجم تولید مهندس جهان قرار دارند. ژاپن سالی ۱۶۸ هزار و ۲۱۴ مهندس و کره جنوبی سالی ۱۴۶ هزار و ۸۵۸ مهندس تربیت می کند.

مساله‌ای که به تایید، محمد شریعتمداری وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز رسیده است و او می‌گوید: ایران سومین کشوری است که بیشترین مهندس را تربیت کرده اما به لحاظ نرخ بیکاری در وضع مطلوبی به سر نمی برد.

جدید‌ترین آمار بیکاری فارغ‌التحصیلان

براساس گزارش‌های داخلی در حال حاضر، بیکاری گریبان گیر بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر از جمعیت کشور است که طبق جدیدترین آمار یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر از این جمعیت را فارغ التحصیلان یا دانشجویان تشکیل می‌دهند.

آمار رسمی وزارت کار که به تازگی منتشر شده، نشان می‌دهد نرخ بیکاری جمعیت فارغ التحصیل یا در حال تحصیل دوره‌های عالی کشور در سال ۹۵ به ۲۰ درصد رسیده که نسبت به سال ۱۳۹۴ معادل ۱.۵ درصد رشد دارد. این نرخ برای فارغ التحصیلان یا افراد در حال تحصیل نیز در گروه مردان ۱۴.۱ درصد و در گروه زنان ۳۱.۱ درصد اعلام شد.

همچنین بر اساس این آمار رسمی، در حال حاضر حدود ۱۲ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر از جعیت کشور، «فارغ التحصیل» یا «در حال تحصیل در دوره‌های عالی» هستند که ۴۵ درصد از این افراد در جمعیت غیرفعال اقتصادی قرار دارند به عبارتی بنا به دلایلی در هیچ یک از گروه شاغلان و بیکاران قرار نمی‌گیرند.

اما از جمعیت ۱۲ میلیون و ۱۰۰ هزار نفری فارغ التحصیل یا دانشجوی کشور، حدود ۶ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر معادل ۵۵ درصد «جمعیت فعال» را تشکیل می‌دهند؛ به نوعی این افراد یا در جمعیت شاغلان قرار دارند یا از قابلیت مشارکت اقتصادی برخوردارند اما بنا به دلایلی بیکار هستند. با این توصیف، از جمعیت ۶.۶ میلیون نفری فعال اقتصادی، ۵ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر شاغل و یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر بیکار هستند که این آمار نشان می‌دهد در بین جمعیت فارغ التحصیل یا دانشجو، ۸۰ درصد شاغل هستند و ۲۰ درصد نیز در زمره بیکاران قرار دارند.

بررسی آمار از مقایسه‌ وضعیت اشتغال فارغ التحصیلان دوره‌های عالی حاکی از آن است که در سال ۹۵ نسبت به سال ۹۴ بیش از ۳۴۰ هزار نفر به جمعیت شاغلان و بیش از ۲۰۰ هزار نفر به جمعیت بیکاران افزوده شده است.

«علوم کامپیوتر» بیشترین گروه بیکاران فارغ التحصیلان
در عین حال در بین گروه‌های عمده رشته تحصیلی، بیشترین نرخ بیکاری به ترتیب مربوط به گروه‌های علوم کامپیوتر با ۴۱.۱۴ درصد، حفاظت محیط زیست با ۳۷.۶ درصد، هنر با ۲۸ درصد و علوم فیزیکی (طبیعی) با ۲۷.۸ درصد و کمترین نرخ بیکاری فارغ التحصیلان نیز مربوط به گروه دامپزشکی است.

از کل جمعیت زنان فارغ التحصیل یا دانشجو در دوره‌های عالی کشور، ۶۸.۹ درصد شاغل و۳۱.۱ درصد بیکار هستند.
بر اساس آمار رسمی به دست آمده از وزارت کار، بالاترین نرخ بیکاری جمعیت فارغ التحصیل یا در حال تحصیل دوره‌های عالی به ترتیب به استان‌های کرمانشاه با ۳۴.۹ درصد، کردستان با ۲۹.۴ درصد، چهارمحال و بختیاری با ۲۸.۷ درصد اختصاص دارد؛ ضمن اینکه کمترین نرخ بیکاری نیز مربوط به استان مرکزی با ۱۲.۵ درصد است.