راه سوم: بافت های فرسوده که در کشورمان کم هم نیستند، تهدیدی برای شهروندان هستند؛ بر این اساس طرح ملی بازآفرینی شهری، گامی اصولی برای توسعه و مقاوم سازی سازه هاست که کلید اجرای آن در کشور و استان گیلان زده شده است.

کوچه های تنگ و باریک که امکان تردد هر ماشین امدادی همچون آمبولانس و خودروهای آتش نشانی را در زمان بروز حادثه سلب می کند و یا سازه های فرسوده که دیگر تاب آوری در مقابل حوادث طبیعی همچون زلزله ندارند. البته این سازه ها منحصر به واحدهای مسکونی نیستند و ممکن است یک مرکز ارائه خدمات درمانی هم دارای بافتی فرسوده باشد. در راستای چاره اندیشی برای ساماندهی این بافت ها، دولت تدبیر و امید رویکرد بازآفرینی شهری را در دستور کار قرار داد و بر اساس بهمن ماه امسال عملیات اجرایی برنامه ملی بازآفرینی شهری با حضور رئیس جمهوری آغاز شد.

**بافت فرسوده محدوده مصوب گیلان در ۲ هزار و ۳۰۰ هکتار

رئیس اداره عمران و بهسازی شهری اداره کل راه و شهرسازی گیلان روز سه شنبه در گفت وگو با ایرنا، بازآفرینی شهری را فرایند توسعه همه جانبه در عرصه های اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و کالبدی بمنظور ارتقاء کیفیت زندگی در محدوده ها و محلات هدف در پیوند با شهر عنوان کرد.
محمد صفری یکی از شاخص های شناسایی محدوده بافت فرسوده شهری را ناپایداری دانست و افزود: ناپایداری بیانگر آن است که بیش از ۵۰ درصد املاک واقع در بلوک مورد مطالعه، فاقد مشخصات سازه ای و استحکام بنا بوده و آیین نامه ۲ هزار و ۸۰۰ زلزله در آن رعایت نشده که می تواند هنگام وقوع زلزله مخاطرات جانی و مالی فراوانی را بوجود آورد.
وی اظهار کرد: در این راستا، یکی از اهداف بازآفرینی شهری و احیاء بهسازی و نوسازی بافت های فرسوده شهری، مقاوم سازی ساختمان ها و بناها در برابر زلزله و سایر بلایای طبیعی است.
صفری به محدوده های مصوب مشمول ساماندهی اشاره و بیان کرد: محدوده هایی که به موجب طرح های مصوب احیاء ، بهسازی و نوسازی مشمول برنامه های ساماندهی است؛ شامل بافت های ناکارآمد میانی(بافت های فرسوده) سکونت گاه های غیر رسمی، محدوده های تاریخی، پهنه های شهری با پیشینه روستایی و پهنه های با کاربری ناسازگار شهری است.
وی اظهار کرد: در حال حاضر، بر اساس سیاست های دولت و رویکرد برنامه اجرایی باز آفرینی شهری سالانه در سه پهنه اقدامات و عملیات باز آفر ینی شهری انجام می شود.
رئیس اداره عمران و بهسازی شهری اداره کل راه و شهرسازی گیلان به محدوده مصوب سکونتگاه های غیررسمی در شهرهای استان اشاره و تصریح کرد: از مجموع ۵۲ شهر گیلان، فقط شهرهای رشت و لنگرود دارای محدوده مصوب سکونتگاه های غیر رسمی به مساحت یک هزار و ۳۵۳ هکتار می باشند.
به گفته صفری ، شهر رشت دارای ۱۶ محله سکونتگاه غیر رسمی به مساحت ۷۸۹ هکتار است که از این تعداد چهار محله استخر عینک، نخودچر، پاسکیاب و سلیمانداراب با مساحت ۴۸۱ هکتار به عنوان محدوده ها و محلات هدف سکونتگاه های غیر رسمی شهر رشت در برنامه ها و عملیات بازآفرینی شهری هستند.
وی به بافت های تاریخی محدوده مصوب نیز اشاره و تصریح کرد: از ۵۲ شهر استان گیلان فقط شهرهای رشت، لنگرود، بندر انزلی ، لاهیجان و املش دارای محدوده مصوب بافت های تاریخی به مساحت افزون بر یک هزار و ۴۹ هکتار می باشند و از این بین، شهر رشت دارای ۵۲۵ هکتار بافت تاریخی مصوب است.
وی توسعه امکانات و خدمات روبنایی در مقیاس شهری و محله ای، ارتقاء زیر ساخت های شهری و محله ای، بهسازی و ارتقای فضاهای شهری و محله ای و توسعه قلمروی عمومی ، ارتقای توانمندی های اقتصادی ، ظرفیت سازی اجتماعی و نهادی و تهیه طرح های برنامه های بازآفرینی در مقیاس شهری و محله ای را از محورهای بازآفرینی عنوان کرد.
صفری با اشاره به تدابیر اندیشیده شده برای احیاء بهسازی و نوسازی بافت های فرسوده، اعمال تخفیف ۵۰ درصدی عوارض صدور پروانه ساختمانی توسط شهرداری ها برای اراضی و املاک واقع در محدوده مصوب بافت فرسوده، اعطای تسهیلات مالی به ازای هر واحد مسکونی ۵۰۰ میلیون ریال در شهر رشت و در سایر شهرهای استان به ازای هر واحد مسکونی ۳۰۰ میلیون ریال در بافت های مذکور را از جمله این تدابیر عنوان کرد.
رئیس اداره عمران و بهسازی شهری اداره کل راه و شهرسازی گیلان همچنین با اشاره به تسهیلات پیش بینی شده گفت: در سال جاری، میزان سهمیه به تعداد یک هزار و ۳۰۵ واحد مسکونی به غیر از سهمیه بانک مسکن که بصورت شناور و فاقد سقف سهمیه است، ابلاغ شده است.
وی اضافه کرد: در حال حاضر حدود یک هزار و یکصد واحد مسکونی برای دریافت تسهیلات بافت فرسوده به بانک های عامل استان معرفی شده اند.

** تشکیل کارگروه بازآفرینی بافت های فرسوده در نظام مهندسی گیلان
عضو هیات مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان گیلان نیز در این ارتباط به ایرنا گفت: بازآفرینی فرصت مناسبی برای دستیابی به توسعه پایدار و درون زا در شهرهاست.
سید مسعود موسوی با اشاره به حادثه خیز بودن گیلان افزود: شهرهای ما درگیر بافت های فرسوده و سکونتگاه های غیر رسمی هستند و باتوجه به حادثه خیز بودن این استان، بحران ها و حوادثی همچون زلزله، برف، آتش سوزی که به طور معمول شاهد هستیم؛ بازآفرینی بافت های فرسوده ضروری به نظر می رسد.
وی گفت: مردم ساکن در این بافت ها طی چند دهه گذشته به دلایلی همچون نداشتن توجیه اقتصادی و ضعیف بودن اقتصاد خانواده و نبود دسترسی های مناسب، بطور خودجوش نتوانستند اقدام به بهسازی و نوسازی واحدهای فرسوده کنند از این رو، دولت بایستی برای این امر مداخله کند.
وی اظهار کرد: داشتن افزون بر ۲ هزار هکتار بافت فرسوده مصوب در استان و رویکرد دولت یازدهم و دوازدهم در بازآفرینی شهرها، نظام مهندسی گیلان را بر آن داشت تا طی یک سال گذشته، کارگروه بازآفرینی بافت های فرسوده را با همکاری شرکت عمران و مسکن سازان استان گیلان و شهرداری رشت تشکیل دهد.
موسوی با تاکید بر ضرورت درنظر داشتن حمایت و مشوق برای ایجاد انگیزه در اجرای این طرح گفت: این سازمان تلاش کرده از طریق فراهم سازی مشوق ها و شرایط اخذ تسهیلات برای سازندگان، زمینه اجرای این طرح را هرچه بیشتر فراهم آورد.
وی اجرای صحیح این طرح را مستلزم همکاری و عزم تمامی دستگاه های مربوطه عنوان و تأکید کرد: باید ضمن فرهنگ سازی و اعتمادسازی، تسهیل گری و بسترسازی لازم نیز بوجود آید تا مردم و سازندگان رغبت بیشتری برای مشارکت در این طرح داشته باشند.
به گفته عضو هیات مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان گیلان، به همین منظور در طرح ملی بازآفرینی که با حضور رئیس جمهوری و از طریق ویدئو کنفرانس در کشور آغاز شد، تسهیلات کم بهره با سود شش درصد پیش بینی شده است.
وی یادآور شد: در بسیاری از بافت های فرسوده علاوه بر غیر مستحکم بودن ساختمان ها بدلیل تنگ بودن کوچه ها، حتی امکان تردد آمبولانس و ماشین آتش نشانی هم به این بافت ها وجود ندارد که این موضوع سلامت و ایمنی بسیاری از مردم ساکن در این بافت ها را تهدید می کند.
موسوی بهبود کیفیت زندگی مردم، استحکام ساختمان ها، باز شدن معابر و ارتقاء سیمای شهری را از مهمترین مزیت های بازآفرینی شهری عنوان و خاطرنشان کرد: در بافت های فرسوده ساختمان های با ارزش تاریخی نیز وجود دارند و می توان در امر بازآفرینی از این ظرفیت بهره برد.