پیامبر اسلام (ص) می فرماید
۞ «بهترین امور، حد وسط و میانه و حالت اعتدال آنها است و باید دوست داشتنی ترین امور در نزد تو، حد وسط و معتدل آنها در حق باشد» (مستدرک الوسائل، ج ۸: ۲۵۵) ۞
Wednesday, 26 February , 2020
امروز : چهارشنبه, ۷ اسفند , ۱۳۹۸ - 3 رجب 1441
شناسه خبر : 46063
  پرینتخانه » آخرین اخبار, درباره اعتدال, سیاست تاریخ انتشار : ۱۱ بهمن ۱۳۹۸ - ۱۳:۵۳ | ارسال توسط :

حزب «اعتدال و توسعه» و ۲۰ سال میانه‌روی

اعتدال و توسعه هم از همان ابتدا هدف تجمیع متخصصان و امکانات کشوری به منظور ارتقای درجه اهمیت، قدرت و ثروت ایران در منطقه و جهان به دور از بلوک‌بندی ‌های راست و چپ سیاسی را در دستور کار خود قرار داد.
حزب «اعتدال و توسعه» و ۲۰ سال میانه‌روی

راه سوم: حزب اعتدال و توسعه طی ۲ دهه گذشته در تلاش بوده با قرار گرفتن در میانه جناح‌های چپ و راست سیاسی، برای خود هویتی مستقل تعریف‌کند.

دوره موسوم به دوم خرداد در دهه ۷۰ ، برهه‌ای پررونق از نظر توسعه سیاسی و اجتماعی بود. افزایش معنادار تعداد احزاب سیاسی در کنار دیگر تشکل‌ها در حوزه‌های اجتماعی و فرهنگی، نشانگر پویایی و رشدی بود که در نتیجه بسترسازی اصلاح‌طلبان حاصل شده بود.

 تولد حزب «اعتدال و توسعه» در سال ۱۳۷۸ را می‌توان در چنین بستری مطالعه کرد. در شرایطی که دولت اصلاحات در نتیجه حمایت مشترک جریان چپ و راست‌ مدرن از خاتمی استقرار یافته بود و طیفی از اصلاح‌طلبان در رسانه‌های خود شدیدترین انتقادات را متوجه آیت‌الله «اکبر هاشمی رفسنجانی» می‌کردند، حزب اعتدال و توسعه با حمایت آیت‌الله هاشمی و با داعیه «اعتدالگرایی و میانه‌روی سیاسی» پا به عرصه وجود گذاشت.

پیش از این و در آستانه پنجمین دوره انتخابات مجلس، حزب «کارگزاران سازندگی» هم با موافقت آیت‌الله هاشمی و با مشارکت برخی مدیران و دولتمردان او تشکیل شده و در راستای سیاست‌های هاشمی به نقش‌آفرینی در عرصه سیاسی می‌پرداخت.

 با شکل‌گیری دولت اصلاحات و تشکیل «جبهه مشارکت» از افراد و مدیران دولتی نزدیک به «سیدمحمد خاتمی» رئیس‌جمهوری وقت و قدرت‌گیری این تشکل در ائتلاف نیروهای چپ و راست مدرن، جایگاه حزب کارگزاران در ائتلاف تضعیف شد. حتی در آستانه انتخابات مجلس ششم، گروهی از اصلاح‌طلبان به منتقدان تمام‌عیار آیت‌الله هاشمی (که پدر معنوی کارگزاران محسوب می‌شد) تبدیل شده بودند.

در چنین شرایطی، تعدادی از نیروهای نزدیک به هاشمی (غالبا از مدیران و صاحبنظران اقتصادی) در گروهی گرد آمدند و با حمایت از «سردار سازندگی»، حزب اعتدال و توسعه را به دبیر کلی «محمدباقر نوبخت» تاسیس کردند. اظهارات آیت‌الله هاشمی در مورد ضرورت تشکیل این حزب، بیانگر خط فکری بنیانگذاران آن بود. هاشمی گفته بود: اداره کشور با یک جناح فاجعه است. در عوض همه نیروهای معتدل دو جناح باید متحد شوند تا توسعه سیاسی و اقتصادی را پیش ببرند و ستون‌های نظام را تقویت کنند.

اعتدال و توسعه هم از همان ابتدا هدف تجمیع متخصصان و امکانات کشوری به منظور ارتقای درجه اهمیت، قدرت و ثروت ایران در منطقه و جهان  به دور از بلوک‌بندی ‌های راست و چپ سیاسی را در دستور کار خود قرار داد.

فراز و فرودهای اعتدال و توسعه

انتخابات مجلس ششم در سال ۱۳۷۸، نخستین عرصه کنشگری سیاسی حزب تازه‌تاسیس اعتدال و توسعه بود. این حزب در انتخابات مجلس ششم با شعار «می‌خواهم شاد، سرافراز و در رفاه زندگی کنم» و شعار «آرام در سایه اعتدال سیاسی، امیدوار در سایه توسعه پایدار، شاد در سایه اقتدار ملی، مهربان در سایه وفاق ملی» وارد صحنه انتخابات شد و در تهران و شهرستان‌ها فهرست انتخاباتی ارایه کرد.

نگاهی به ترکیب نامزدها در فهرست انتخاباتی ۲۶ نفره این حزب برای تهران، سویه‌های سیاسی این حزب را نشان می‌دهد. در این فهرست نام افراد میانه‌روی منتسب به هر دو جناح چپ و راست سیاسی وجود داشت. از میان ۲۶ نفر ، ۱۵ نفر را منتسبین معتدل جناح راست سنتی تشکیل می‌دادند، ۱۲ نفر با فهرست کارگزاران مشترک بودند، ۳ نفر از «حزب اسلامی» کار در فهرست حضور داشتند و ۲ نفر از اعضای خود حزب اعتدال بودند. سرلیستی این حزب در تهران هم به آیت‌الله هاشمی اختصاص داده شده بود.

این فهرست از نگاه بسیاری، وجود گرایش‌های سیاسی حزب اعتدال و توسعه به جناح راست اعم از راست سنتی (جامعه روحانیت مبارز) و راست مدرن (حزب کارگزاران سازندگی) را نشان داد. بر مبنای همین ترکیب، بسیاری از همان ابتدا اعتدال و توسعه را حزبی با رویکرد راست میانه‌ یا به بیانی دیگر مدرن شناسایی کردند.

در این دوره که مرحوم هاشمی تنها با بازشماری آرا توانست مجوز ورود به مجلس را دریافت کند و خود از نمایندگی انصراف داد، «محمدباقر نوبخت» از اعضای اصلی حزب اعتدال و توسعه به مجلس راه یافت و ریاست فراکسیونی به همین نام را در مجلس بر عهده گرفت.

هشتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۰، دومین عرصه فعالیت برای حزب تازه‌تاسیس بود. در این انتخابات، حزب اعتدال و توسعه در همراهی با اصلاح‌طلبان و جناح راست مدرن از خاتمی حمایت کرد.

هفتمین دوره انتخابات مجلس در سال ۱۳۸۲ در سایه رد صلاحیت گسترده نیروهای چپ و عدم مشارکت غالب اصلاح‌طلبان برگزار شد. در این دوره حزب اعتدال و توسعه با شعار «می‌خواهم با اعتدال زندگی کنم» در انتخابات شرکت کرد و توانست عده معدودی از نیروهای خود را راهی مجلس کند. در این دوره «محمود محمدی» از اعضای شورای مرکزی حزب به عنوان نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی انتخاب شد.

نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۴، مشخصا فاصله حزب اعتدال و توسعه با اصولگرایان سنتی را به تصویر کشید. در این انتخابات، حزب اعتدال و توسعه در برابر «محمود احمدی‌نژاد» و سایر نامزدهای اصولگرایان سنتی، حمایت از هاشمی را در دستور کار خود قرار داد.

حزب در هشتمین دوره انتخابات مجلس در سال ۱۳۸۶ هم توانست چند نفر از فهرست خود به سرلیستی «سیدمحمود دعایی» را راهی بهارستان کند. هر چند دعایی خود از ورود به مجلس بازماند.

در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۸، اعتدال و توسعه باز هم فاصله خود را با اصولگرایان حفظ کرد و در کنار اصلاح‌طلبان قرار گرفته و از «میرحسین موسوی» در برابر احمدی‌نژاد حمایت کرد.

نهمین دوره انتخابات مجلس در سال ۱۳۹۰ در سایه رکود ناشی از حوادث پس از انتخابات سال ۸۸ و حضور بسیار کمرنگ اصلاح‌طلبان برگزار شد. در این دوره حزب اعتدال و توسعه مانند بسیاری از احزاب دیگر در فضای رکود و خمودگی به سر می‌برد و حضور قابل توجهی در انتخابات نداشت.

یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در سال ۹۲، فضای مهیایی برای ورود حزب اعتدال و توسعه به عرصه انتخاباتی فراهم کرد. عبور از دوره رخوت و رکود و ضرورت‌های تقویت میانه‌روی، حزب اعتدال و توسعه را به بازیگری تاثیرگذار در عرصه سیاسی بدل کرد. از سال ۱۳۹۱ بار دیگر حزب اعتدال و توسعه برگزاری جلسات خود را از سر گرفت. از همان ابتدا حمایت از ورود «حسن روحانی» به عنوان عضو ارشد خود به انتخابات در دستور کار اعضای برجسته این تشکل قرار گرفت. همزمان با نزدیک شدن به انتخابات، ستاد انتخاباتی روحانی با نقش‌آفرینی اعضای برجسته حزب شکل گرفت.

همگامی اصلاح‌طلبان و طیفی از اصولگرایان میانه‌رو با اعتدالی‌ها در حمایت از روحانی، نامزد اصلی حزب اعتدال و توسعه را در ردای رییس‌جمهوری وارد ساختمان پاستور کرد. این همکاری در جریان دهمین دوره انتخابات مجلس در سال ۱۳۹۴ هم تکرار شد و شمار قابل توجهی از کرسی‌های مجلس را به نامزدهای میانه‌رو و اصلاح‌طلب اختصاص داد.

همراهی اعتدالی‌ها و اصلاح‌طلبان و طیفی از اصولگرایان در انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم هم موثر افتاد و در نتیجه ائتلاف صورت گرفته، نام حسن روحانی برای دومین بار از صندوق رای به عنوان نامزد پیروز بیرون‌آمد. در این دوره، برخی از اعضای برجسته نهاد ریاست جمهوری و دولت از اعضای حزب اعتدال و توسعه انتخاب شدند.

اعتدال و توسعه و انتخابات مجلس یازدهم

یازدهمین دوره انتخابات مجلس در راه است و با توجه به نتایج بررسی صلاحیت‌ها، اعتدالی‌ها برای تعیین راهبردهای انتخاباتی گزینه‌های چندان زیادی پیش رو ندارند. این در حالی است که در دوره دوم ریاست جمهوری روحانی، روابط میان اصلاح‌طلبان و اعتدالیون با کدورت‌هایی مواجه شد و ادامه همکاری آنها در انتخابات‌های پیش رو را در هاله‌ای از ابهام فرو برد. به نوشته برخی رسانه‌ها، اصلاح‌طلبان هم که با رد صلاحیت گسترده مواجهند، اعلام کرده‌اند دیگر با حزب اعتدال و توسعه ائتلاف نخواهند کرد. پیش از این اعتدالی‌ها هم از ورود مستقل خود به انتخابات خبر داده بودند.

اکنون «علی جنتی» وزیر پیشین ارشاد، به حکم نوبخت به عنوان رئیس ستاد انتخاباتی این حزب در یازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی منصوب شده‌است.

«زهرا ساعی» سخنگوی ستاد انتخاباتی حزب اعتدال و توسعه به تازگی در پاسخ به این پرسش که آیا با اصلاح‌طلبان ائتلاف می کنید یا خیر؟ اظهار داشته ما ائتلاف را به طور کامل رد نمی کنیم اما هنوز معلوم نیست که آیا به این سمت می‌رویم یا خیر.  فعلا درگیر رایزنی با شورای نگهبان در خصوص نامزدهایی که صلاحیت‌ آنها رد و یا احراز نشده هستیم.

به رغم شفاف‌تر شدن زمین بازی انتخابات نسبت به پیش از اعلام نتایج بررسی صلاحیت‌ها، ولی هنوز مشخص نیست حزب اعتدال و توسعه چه راهبرد و چه تاکتیکی را برای ورود به انتخابات برمی‌گزیند. این در حالی است که این حزب دست‌کم در سه انتخابات اخیر کشور، در همراهی با اصلاح‌طلبان عملکرد خوبی از خود به جا گذاشته است. از سوی دیگر برخی ناظران به رغم اعلام‌نظرهای پیشین اصلاح‌طلبان و با توجه به مختصات انتخابات این دوره مجلس، همراهی دوباره اصلاحاتی‌ها و اعتدالیون را محتمل می‌بینند.

 
|
کلید واژه ها
به اشتراک بگذارید
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.